The British-German H0 scale or how the Eastern Germans won the peace after World War Two

In the hands of passionate train railroaders, the apparently low quality GDR-style train modeling sets became often some stunning masterpieces. In this way the German people proved their technical genius in the eyes of entire world, once again.

(Screenshiot from the Youtube video: Modellbahn H0 Loks DDR Vorstellung Anlage)

 

 

In 1946 the adventure was started. Four years later, it became the national sport of East Germany. After few another years, the tiny rolling stock became almost in short supply of the so-called socialized national economy. Its amazing role in the social life of the German Democratic Republic became an easily verifiable fact. Not only. In this case, we are probably faced with the greatest mystery in the history of the Eastern Bloc countries and with the causes of the greatest tragedy in world history at the same time.

During the 1950s and 1960s, the “toy trains” as an elaborate model railroad construction for the whole family played a major role in the recreation and leisure of GDR citizens

There were several reasons for this. First, the support by the state and Communist party leadership. The PIKO manufacturing plant designers were able to explain to the SED's leading party members that the railway modelling means not exacty toy trains, but a valuable export commodity and even an important aid to technical progress nationwide. Moreover, it could also be perceived as one of the main guarantees that the GDR citizens do not declare any political fight to the gray everyday life. You can hardly find any other hobby which takes so much time and effort.

A Christmas gift without equal

In the beginning, an East German boy got a very simple box with a model train set under the Christmas tree: a few pieces of the rolling stock — quite typical series, also one to two meters of rails. Made of zinc sheet (galvanized sheet iron) — everything except the electric drive as in the 19th century.

Screenshot from the YouTube video; PIKO [V047] Die PIKO Geschichte und Tag der Offenen Tür 2017

Then, with the help of the family father or an uncle, a very modest model railroad was built up at the beginning, although keeping them occupied for days. At the age of between 6 to 14 years, the oldest son had such a facility. This was only a beginning. For the reasons that I am trying to clarify in the remainder of this essay, men from his family, his mother, his teachers, etc., were also interested in making this leisure-time activity more and more interesting.

ibidem

These modelled at a reduced, however extremely accurate scale rail transport systems were, in some aspects, a technical masterpiece of that time

This was mainly due to the excellent electromechanical control of the points and the traffic light. An automatized operating the miniaturized railway traffic by push buttons of the large model railway facilities was introduced to prevent the drive up of the train formations. Gradually, the nickel silver rails were introduced. In addition, the quality of the products of the two eastern manufacturers of the assortment (PIKO and Zeuke), was distinguished by high level of detailing on the reference to the real life models, quite comparable, sometimes even better than in the West. The delightful design of the tiny rail vehicles was thought so to conquer the heart of their owner for life — by looking wonderful and working perfectly well.

After the Second World War — as you perhaps know — the world was divided into Eastern Bloc and so called free world

So, Germany was divided into West Germany and East Germany too. Following this model, in West Germany many types of locomotives and trains were developed for the German Federal Railways (Deutsche Bundesbahn). However, in East Germany very special designs and types of locomotives and trains were separately developed for the state-owned railway of East Germany (Deutsche Reichsbahn), although some engines were produced in Soviet Union. In this video from the Pilentum television you can see a very detailed model railroad layout, which is with no doubt is depicting the economical life of that time. And best of all — the work is expeditiously performed!

It depicts the typical German attitude towards labour, but not perfectly the real performance of a Communist country. The East German railways worked really this way only on condition that ministries etc. made not too much mistakes in their centralized management of national economy. If the weather conditions were also good, of course, such a high efficiency was viable. And that's one of the reasons why the railway modeling became the national sport in the Soviet controlled part of divided Germany.

Why torture yourself with the past? It's better to play and work for the new ag

The widespread model railroaders movement left the Germans at least somewhat oblivious to the atrocities of the period 1939-45 and the greatest defeat in the history of their country. By the way, they could also design the space and the materials arbitrarily, according to the old principle: order (and cleanliness) must be. After the Wehrmacht's redesign of Europe ended twice with unsuccessful attempts, accompanied by most terrible levels of casualties and destruction, this was a wonderful respite and a remedy for possibility of a national nervous breakdown.

By the way, even the wives, from their own point of view, were quite in favor of that. Such an elaborate hobby meant that the husbands would spend their free time at home playing with the underage sons and learning something reasonable the boys.

Every reasonable person, including for the foreigners, had to admit that the Teutons once again came up with something very good and that one could only envy them. The happiness of the individual could be reconciled in this way with the requirements of the modern economy. The young model railroaders got to know the machines (a model railway engine can have a few hundred different parts), experienced some craftsmanship, were getting a better understanding of electricity and remote control devices. The technical skills of the adults and adolescents could be easily and successfully widened and deepened, simply while one had good time.

So, for example in the neighboring country Poland all this was attentively observed: The Germans lost the war and now they win the peace!

A press reporter from the People's Republic of Poland in the GDR remarked that there is still a gap between the average level of technical skills in Poland and Germany that is difficult to overcome. He commented bitingly: "Should it be just a good time? As I stood in the queue for additional rails and crossings in front of the best-equipped Pinder mechanic’s shop in Leipzig, I was amazed at our problems of promoting technical proficiency, which are still stuck in the theoretical discussions on the frontier of philosophy."

PIKO – hobby nie tylko dla młodzieży, “Dziennik Łódzki”, No 14/1960, 17 Jan. 1960, p. 4

Considering all that, the Polish communist leader Gomulka decided to call up a large consultation. He gathered many professors and engineers. A lot of important questions were discussed, but then ... No decisions were taken to promote technical progress. However, this progress happened in Poland since the first post-war years, and especially since 1956, anyway. You can say, the successes of German railroad modeling industry made the Polish engineers envious. They built up some of the most advanced main frame computers world-wide, also to monitor the movements and shipments of real trains, as an answer. This computer was designed in 1971:

   

In the meantime some Polish boys, the children of the technical upper classes of our country, who were brought by father or a generous uncle with the model railroad, expressed a different opinion on this topic: What our people has reached in the construction industry is something, but it’s a weirdy one!

In December 1959 it became necessary to queue in front of the shops selling electric model trains

In these queues there was a lot discussion about the national sport of East Germany, as the miniature models of the true trains and railroads were erected (often indefinitely) in every third apartment. The advantages and disadvantages of the PIKO systems (H0, scale 1:87, also called A-track) and G (scale 1:25, also known as G-track) were disputed very busy and often on a highly notable way (sometimes even ten-year-old boys talked like experts). These Anglo-Saxon systems, among others goals, were introduced to facilitate exports of the model making industry.

What is left of that: Märklin, PIKO and the exceptionally strong position of the German small machinery and model making industry

The PIKO is one of the largest toy trains manufacturers in the present-time world. Being now a family-run business in Thuringen (and one factory in China) has once had the idea of offering relatively cheap starter sets for young model railway enthusiasts, and that bright idea from the German Democratic Republic remained unchallenged. This possibility is now available also in United States and many other countries. The H0 system was adopted and is here to stay, divided in three variations: Standard, Expert, Classic. The Expert class means many robotic features of miniaturized trains at affordable prices. The Classic line means the high grade of precision and sophisticated engines technology. Two other systems: TT and N (or: NN) are available too, but mainly in Europe.

A typically German sense of beauty, and the most excellent example of an delightful industrial design, This engine is on an everyday exhibition in the front of PIKO manufacturing plant.

Also the much older enterprise from the former West Germany, the Märklin is a very important player in this industry branch, offering i. e. highly sophisticated steam-powered engines for the rich, mainly adult railway modeling enthusiasts.

All these products of German accuracy and labour efficiency says something else as it is nowadays asserted

First, it’s not the political system, but an able staff of managers which plays a crucial role for the development of national economy, Second, the Germans are not a bunch of blood-thirsty barbarians. They build a world of machines to run very easily the necessities of life.

Also the constructive culture of German people, where all employess are encouraged to be in communication with their co-workers, to be good and compassionate for them, are unbelievably efficient working as teams, rather than only as individuals, was of high importance for this most surprising success. Organizations with such a very high culture encourage members to work to their full potential, resulting in high levels of motivation, satisfaction, teamwork, products quality, and sales growth.

Most unfortunately for the Europe and the world this unique positive potential of Germans and Austrians was never fully used for the common good. Only one Austrian emperor, only three German chancellors were fully aware of the necessity to expand this very high, Austro-German culture by being good and compassionate for other European peoples. That´s one of the main reasons why Europe is nowadays so weak and exhausted.

Wielka polityka w małej skali – jak Niemcy Wschodnie wygrały pokój po przegranej drugiej wojnie światowej

W rękach pasjonatów miniaturowych kolejek elektrycznych zestawy do modelowania pociągów w stylu NRD stawały się nieraz zapierającymi dech arcydziełami. W ten sposób naród niemiecki po raz kolejny udowodnił wobec całego świata swój geniusz techniczny.

Kadr z wideo z YouTube; Modellbahn H0 Loks DDR Vorstellung Anlage (mowa jest o odziedziczonej, tworzonej przez kilka pokoleń kolejce elektrycznej)

Ta przygoda rozpoczęła się w r. 1946. Cztery lata później stała się narodowym sportem Wschodnich Niemiec. Po kolejnych kilku latach miniaturowy tabor kolejowy stał się niemal towarem deficytowym tak zwanej uspołecznionej gospodarki narodowej. Jego niesamowita rola w życiu Niemieckiej Republiki Demokratycznej stała się łatwym do sprawdzenia faktem. Nie tylko. W tym przypadku prawdopodobnie stoimy wobec największej tajemnicy w historii krajów bloku wschodniego, a zarazem wobec przyczyn największej tragedii w dziejach świata.

W latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych modele pociągów, jako rozbudowywana konstrukcja modelarska dla całej rodziny, odegrały ważną rolę w wypoczynku mieszkańców NRD

Z kilku powodów. Po pierwsze, wsparcie ze strony kierownictwa państwa i Partii. Konstruktorzy z zakładów PIKO byli w stanie wyjaśnić wiodącym członkom SED, że materiały do modelarstwa kolejowego nie są zabawką, ale cennym towarem eksportowym, a nawet ważnym środkiem przyspieszania postępu technicznego w skali całego kraju. Po drugie fakt, że może być również postrzegane jako jedna z głównych gwarancji, że obywatele NRD nie wypowiedzą jakiejś wojuny politycznej swojemu szaremu życiu codziennemu. Niemal żadne inne hobby nie wymaga tyle czasu i wysiłku.

Prezent bożonarodzeniowy, który nie miał sobie równych

Na początku wschodnioniemiecki chłopiec dostawał bardzo proste pudełko na świąteczny stół: kilka sztuk taboru – typowa seria, plus od jednego do dwóch metrów szyn. Wykonane z pumperniklu (ocynkowanej blachy żelaznej) – z wyjątkiem napędu elektrycznego wszystko jak w XIX wieku.

Potem, z pomocą ojca rodziny lub jakiegoś wujka, zaczynał pojawiać się z początku bardzo skromny model pociągu i otoczenia torów, mimo że wszystkie dzieci i dorośli byli zajęci tym przez kilka dni. W wieku 6 do 14 lat najstarszy syn miał już taką instalację u siebie w domu. Był to jednak dopiero początek. Z przyczyn, które postaram się wyjaśnić w dalszej części tego artykułu, mężczyźni z jego rodziny, jego matka, nauczyciel itp. byli również zainteresowani tym, by ta rozrywka stawała się coraz bardziej interesująca.

W jednym z enerdowskich pałaców kultury, pierwsza połowa lat pięćdziesiätych. Kadr z filmu YouTube;

PIKO [V047] Die PIKO Geschichte und Tag der Offenen Tür 2017

Te maleńkie systemy pojazdów szynowych, wzorowane w dokładnej skali na rzeczywistych obiektach, były pod pewnymi względami cudem techniki tamtych czasów

Wynikało to głównie z doskonałego, elektromechanicznego sterowania zwrotnic i sygnalizacji świetlnej. Automatyzację dużych modeli kolejowych wprowadzono po to, aby zapobiec zderzaniu się składów. Stopniowo wprowadzono też posrebrzane szyny niklowe. Ponadto jakość wykonania szczegółów produktów dwóch wschodnich producentów tego asortymentu (PIKO i Zeuke), odnoszących się szczegółowo do swego wzorca, była porównywalna, czasem nawet lepsza niż na Zachodzie. Prześliczne wykonanie maleńkich pojazdów szynowych zostało celowo pomyślane w taki sposób. Celem przemysłowców było podbić na całe życie serce ich właściciela.

Po drugiej wojnie światowej świat został – jak być może wiecie – podzielony na blok wschodni i tzw. wolny świat

W ten sposób Niemcy zostały rozdzielone na Niemcy Zachodnie i NRD. Zgodnie z tym wzorcem opracowano wiele rodzajów lokomotyw i pociągów dla Niemieckich Kolei Federalnych (Deutsche Bundesbahn) w Niemczech Zachodnich. W Niemczech Wschodnich opracowano natomiast specjalne konstrukcje i typy lokomotyw i pociągów dla kolei państwowych NRD (Deutsche Reichsbahn), chociaż niektóre lokomotywy produkowano w Związku Radzieckim. W tym filmie z telewizji Pilentum można zobaczyć bardzo szczegółowy model systemu kolejowego, który niewątpliwie odzwierciedla życie gospodarcze tamtych czasów. Zaś najlepsze w tym wszystkim jest to, że cała ta praca posuwa się wartko do przodu!

To pokazuje typowo niemieckie podejście do pracy, ale niezupełnie rzeczywistą wydajność pracy kraju komunistycznego. Koleje NRD naprawdę działały tak dobrze tylko pod warunkiem, że ministerstwa itd. nie popełniły zbyt wielu błędów w zarządzaniu scentralizowaną gospodarką narodową. Oczywiście tak wysoka wydajność była wykonalna jeśli warunki pogodowe były dobre, To właśnie jest jeden z powodów, dla których tworzenie modelów kolei stało się narodowym sportem kontrolowanej przez Sowietów części podzielonych Niemiec.

Po co to wszystko rozpamiętywać? Lepiej się bawić i budować lepsze jutro

Rozpowszechniony ruch modelarzy kolejowych pozwolił Niemcom co najmniej nieco wytchnąć od przypominania sobie okrucieństw z lat 1939-45 oraz największej klęski w historii ich kraju. Nawiasem mówiąc, mogli również zaprojektować przestrzeń i obiekty bez oporu, zgodnie ze starą zasadą: porządek (i czystość) musi być. Po tym jak przeprojektowanie Europy przez Wehrmacht zakończyło się dwukrotnym niepowodzeniem, wraz z ogromem ofiar i zniszczeń, była to wspaniała wytchnienie i lekarstwo na załamanie nerwowe.

Nawiasem mówiąc, również małżonki, wychodząc ze swojego własnego punktu widzenia, były za. Takie hobby oznaczało, że mężowie będą spędzali wolny czas w domu, aby bawić się z nieletnimi synami i uczyć chłopców czegoś sensownego.

Każdy rozsądny człowiek, również za granicą, musiał przyznać że Teutoni raz jeszcze wpadli na dobry pomysł i można im tylko pozazdrościć. Szczęście jednostki można było pogodzić w ten sposób z wymogami nowoczesnej gospodarki. Poznawano przy tym świat maszyn (model lokomotywy może mieć kilkaset różnych części), uczono się majsterkowania, lepiej pojmowano co to takiego elektryczność i elektromechaniczne systemy sterowania. Umiejętności techniczne dorosłych i młodocianych można było łatwo i skutecznie pogłębić i rozpowszechnić w ramach zabawy.

Tak więc np. w sąsiedniej Polsce uważnie to obserwowano: Niemcy przegrały wojnę, a teraz wygrywają pokój!

Pewien korespondent peerelowskiej prasy w NRD zauważył występującą wciąż jeszcze przepaść między poziomem kultury technicznej w Polsce i Niemczech. Jak zgryźliwie odnotował: „Czy tylko zabawa? Stojąc w ogonku po dodatkowe szyny i zwrotnice przed najlepiej zaopatrzonym w Lipsku sklepem mechanika Pindera, zastanawiałem się nad naszymi problemami politechnizacji, które ciągle jeszcze tkwią w sferach teoretycznych rozważań na pograniczu filozofii.”

PIKO – hobby nie tylko dla młodzieży, Dziennik Łódzki, nr 14/1960, 17 stycznia 1960, s. 4

Na tym tle polski przywódca komunistyczny Gomułka zdecydował się zwołać wielką naradę z udziałem profesorów i inżynierów. Padło wiele ważnych kwestii, ale ... Nie podjęto żadnych decyzji w kierunku promocji postępu technicznego. Ten ostatni miał jednak miejsce, w taki czy inny sposób w Polsce od pierwszych lat powojennych, a zwłaszcza od 1956 r. Wystarczyło jednak spojrzeć na Niemcy Wschodnie lub Czechosłowację, a w kręgach polskiej inteligencji wygłaszano takie uwagi jak wyżej. W końcu jednak Niemcy (znowu niechcący) przysłużyli się Polsce. Wzbudzili zazdrość, która doprowadziła do zbudowania w Polsce jednych z najlepszych komputerów tamtych czasów. Używano ich m. in. do kierowania ruchem pociągów i przewozami towarów na prawdziwych liniach kolejowych. Oto jak działał komputer Odra 1305, zaprojektowany w r. 1971:

 

Aczkolwiek… Nieliczni polscy chłopcy – dzieci elity technicznej naszego kraju, którym ojciec albo dobry wujaszek podarował i wyjaśniał tę dość drogą i wymagającą zabawkę, wyrażali nieco inną opinię: To co nasi osiągnęli w dziedzinie budownictwa to jest coś, ale to jest superdowskie!

 

W grudniu 1958 przed sklepami sprzedającymi miniaturowe kolejki elektryczne trzeba było długo stać w kolejkach

W tych kolejkach dochodziło do wielu dyskusji na temat ważnego działu rozrywek Niemiec Wschodnich, jakim stały się miniaturowe modele pociągów oraz linii kolejowych, ustawione (często na stałe) w co trzecim mieszkaniu. Omawiano głównie dwa różne systemy kolejek PIKO, a mianowicie: H0 (skala 1:87, inaczej zwana również A-track) i G (skala 1:25, także: G-track). Ta nadzwyczaj ożywiona i ciekawa wymiana zdań bywała też zdumiewająca. Np. wtedy, gdy dziesięcioletni chłopcy wypowiadali się jak fachowcy. System A-track zapożyczono od Anglików. M. in. w celu ułatwienia eksportu wyrobów przemysłu modeli mechanicznych.

Co z tego zostało – Märklin, PIKO oraz niezwykle silna pozycja niemieckiego przemysłu mechaniczno-modelarskiego

PIKO to jeden z największych producentów pociągów-zabawek w dzisiejszym świecie. Będąc obecnie firmą rodzinną w Turyngii (i w Chinach), kontynuuje pomysł oferowania stosunkowo tanich zestawów startowych dla młodych entuzjastów modeli kolejowych,. Ta możliwość jest teraz dostępna również w Stanach Zjednoczonych i wielu innych krajach. System H0 został przyjęty i to jednoznacznie na stałe, podzielony na trzy warianty: Standard, Expert, Classic. Klasa Expert oznacza wiele automatycznych funkcji zminiaturyzowanych pociągów po przystępnych cenach. Zgodnie z dobrą, starą tradycją Niemieckiej Republiki Demokratycznej! Linia Classic oznacza wysoką klasę precyzji wykonania i wyrafinowaną technologię silników. Dwa inne systemy: TT i N (NN) również są tam do nabycia, acz głównie w Europie.

Również znacznie starsze przedsiębiorstwo z byłych Niemiec Zachodnich – Märklin, jest bardzo ważnym graczem w tej gałęzi przemysłu, oferując np. wysoce wyrafinowane modele lokomotyw z napędem parowym dla bogatych, głównie dorosłych entuzjastów modelarstwa kolejowego.

Wszystkie te wytwory niemieckiej dokładności i wydajności pracy dowodzą czegoś innego, niż się obecnie utrzymuje

 

Po pierwsze, to nie ustrój polityczny, ale poziom kadry menadżerów odgrywa kluczową rolę w rozwoju gospodarki narodowej. Po drugie, Niemcy nie są bandą krwiożerczych barbarzyńców. Niemcy stworzyli ogromny park maszynowy, aby bez trudności zaspokajał wszelkie ich potrzeby

Tworząca dobre i użyteczne rzeczy wysoka kultura narodu niemieckiego, w którym wszyscy pracownicy są zachęcani do nawiązania kontaktu z kolegami i koleżankami, do bycia dobrym i pełnym współczucia dla nich, jest również niezwykle wydajna. Po prostu dlatego, że Niemcy i Austriacy są z reguły zgranym zespołem, a nie działają tylko jako osoby indywidualne. Organizacje o tak wysokiej kulturze pracy zachęcają członków do osiągnięcia pełnego potencjału twórczości i wydajności, co prowadzi do silnej motywacji, satysfakcji, wysokiej jakości produkcji i wzrostu przychodów.

 

 Niemieckie poczucie piękna; zabytkowa wschodnioniemiecka lokomotywa, ustawiona przed zakładami PIKO. Wzór do naśladowania dla całej Europy! źródło ilustracji - ibidem.

Niestety i jeszcze raz niestety dla Europy i świata, ten wyjątkowo pozytywny potencjał Niemców i Austriaków nigdy nie został w pełni wykorzystany dla wspólnego dobra. Tylko jeden austriacki cesarz, tylko trzech niemieckich kanclerzy było w pełni świadomych konieczności rozszerzenia tej austriacko-niemieckiej kultury poprzez bycie dobrym i współczującym dla innych narodów europejskich. To jeden z głównych powodów, dla których Europa jest obecnie tak słaba+ i wyczerpana.

Ein sog. Spielzeug weltpolitisch ausgebaut: Wie Ostdeutschland den Frieden nach dem Zweiten Weltkrieg gewonnen hat

In den Händen der leidenschaftlichen Eisenbahnmodellbauer wurden die entsprechenden Anlagen der DDR-Bauart oftmals zu atemberaubenden Kunstwerken. Auf diese Art und Weise hatte das deutsche Volk noch einmal seine technische Genialität vor den Augen der ganzen Welt bewiesen.

(Bildfenster aus dem YouTube-Video: Modellbahn H0 Loks DDR Vorstellung Anlage)

1946 war der Abenteuer begonnen. Schon drei Jahre später wurde er zum Nationalsport Ostdeutschlands. Nach weiteren ein paar Jahren wurde das winzige rollende Material fast zur Mangelware der sog. volkseigenen Volkswirtschaft. Seine erstaunlich große Rolle im Leben der Deutschen Demokratischen Republik wurde zu einer leicht nachprüfbaren Tatsache. Doch nicht nur. Wir stehen in diesem Fall wohl vor dem größten Geheimnis aus der Geschichte der Ostblockstaaten und vor den Ursachen der größten Tragödie der Weltgeschichte zugleich.

Die aufwendige Modelleisenbahnenbau-Aufgabe für ganze Familie

In den 1950ern und 1960ern Jahren spielten die Modelleisenbahnen, eine große Rolle bei der Freizeitgestaltung der DDR-Bürger. Es gab mehrere Ursachen dafür. Zum ersten, die Unterstützung seitens der Staats- und Parteiführung. Die PIKO-Produktionsgesellschaft-Konstrukteure (PIKO stammt von: Pionier-Konstruktionen) waren in der Lage den führenden Parteigenossen der SED klar zu machen, dass die Modelleisenbahn kein Spielzeug, sondern eine wertvolle Exportware und sogar ein wichtiges Fördermittel des technischen Fortschritts im Landmaßstab ist. Zum zweiten, konnte sie auch als eine der Hauptgarantien, dass die DDR-Bürger dem grauen Alltag keinen politischen Kampf ansagen, wahrgenommen werden. Kaum ein anderes Hobby nehmt soviel Zeit und Mühe in Anspruch.

Ein Weihnachtsgeschenk ohne gleichen

Am Anfang bekam ein ostdeutscher Junge einen ganz einfachen Schachtel auf den Gabentisch zu Weihnachten: ein paar Stück am Rollmaterial – ganz typische Baureihen, ein bis zwei Meter Schienen. Aus Zinkblech (verzinktes Eisenblech) – alles, bis auf den elektrischen Antrieb wie im 19, Jahrhundert. 

 

Bildfenster aus dem YouTube-Video: PIKO [V047] Die PIKO Geschichte und Tag der Offenen Tür 2017

Dann, mit Hilfe des Familienvaters oder eines Onkels begann eine am Anfang sehr bescheidene Modelleisenbahnanlage zu entstehen, obgleich sie alle, Kinder und Erwachsenen, tagelang damit beschäftigt waren. Im Alter von 6 bis 14 Jahren war bei dem ältesten Sohn solche Anlage anwesend. Dies war aber nur ein Anfang. Aus den Gründen, die ich im weiteren Teil dieses Aufsatzes klar zu machen versuche, waren auch Männer aus seiner Familie, seine Mutter, sein Lehrer usw. daran interessiert, dass diese Freizeitbeschäftigung dauerhaft und immer mehr interessant wird.

In einem DDR-Kulturpalast in den frühen 1950ern. Bilderquelle: ibidem

Diese winzigen, sein Vorbild in einem sehr genauen Maßstab abbildende Schienenverkehrs-Systeme waren in mancher Hinsicht ein technisches Wunderwerk jener Zeit

Dies lag vor allem an der hervorragendem elektromechanischen Steuerung der Weichen und der Ampel. Der automatische Betrieb der großen Modelleisenbahn-Anlagen wurde eingeführt. um das Auffahren der Einheiten zu verhindern. Allmählich wurden auch die Neusilber-Schienen eingeführt. Außerdem war die Qualität der Erzeugnisse der zwei ostdeutschen Hersteller des Sortiments (PIKO und Zeuke), was die Detaillierung der Anlehnung an dem Vorbild betrifft durchaus vergleichbar, manchmal sogar besser als im Westen. Die entzückende Ausführung der winzigen Schienenfahrzeuge wurde so gedacht. um das Herz ihres Besitzers für Lebenszeit zu erobern.

Nach dem Zweiten Weltkrieg die Welt wurde – wie Sie vielleicht wissen – in Ostblock und sog. freie Welt getrennt

So wurde Deutschland auch in Westdeutschland und Ostdeutschland geteilt. Nach diesem Muster wurden in Westdeutschland viele Arten von Lokomotiven und Zügen für die Deutsche Bundesbahn entwickelt. In Ostdeutschland wurden jedoch für die Staatsbahn der DDR (Deutsche Reichsbahn) ganz besondere Konstruktionen und Typen von Lokomotiven und Zügen entwickelt, obwohl einige Loks in der Sowjetunion hergestellt wurden. In diesem Video vom Pilentum-Fernsehen können Sie eine sehr detaillierte Modelleisenbahnanlage sehen, die zweifellos das Wirtschaftsleben der Zeit darstellt. Und das Beste daran ist: die Arbeit wird zügig durchgeführt! Dies zeigt eine typisch deutsche Einstellung zur Arbeit, aber nicht ganz die tatsächliche Leistung eines kommunistischen Landes

Die DDR-Eisenbahnen arbeiteten wirklich so gut nur unter der Bedingung, dass die Ministerien usw. nicht zu viele Fehler bei der zentralisierten Verwaltung der Volkswirtschaft machten. Wenn die Wetterbedingungen auch gut waren, war natürlich eine so hohe Effizienz möglich. Und das ist ein der Gründe, warum die Eisenbahnmodellierung zum Nationalsport des sowjetisch kontrollierten Teils des geteilten Deutschlands wurde.

Wozu sich mit Vergangenheit quälen? Es ist doch besser spielen und dabei für den neuen Zeitalter zu arbeiten

Der weit angelegte Modelleisenbahnenbau zuhause oder im Kulturhaus ließ den Deutschen an die Greueltaten der Jahren 1939-45 sowie die größte Niederlage in der ganzen Geschichte ihres Landes, zumindest einigermaßen vergessen. Übrigens, sie konnten dabei auch das Raum und die Materialien beliebig, nach dem alten Prinzip: Ordnung (und Sauberkeit) muß sein, gestalten. Nachdem die Neuordnung Europas durch die Wehrmacht zweimal mit misslungenen Versuchen, mit schrecklichem Ausmaß an menschlichen Opfern und Zerstörungen, endete war dies eine wunderbare Atempause sowie ein Arzneimittel gegen Nervenzusammenbruch.

Übrigens, auch die Ehefrauen waren, aus ihrem eigenen Standpunkt ausgehend, durchaus dafür. Ein so aufwendiges Hobby bedeutete doch, dass die Ehemänner ihre Freizeit zu Hause verbringen werden, um mit den minderjährigen Söhnen zu spielen und die Jungen dabei was vernünftiges zu lernen.

Jeder vernünftige Mensch, auch im Ausland, musste zugeben, dass die Teutonen diesmal sich wieder etwas sehr gutes einfallen ließen und man dies ihnen nur beneiden kann. Das Glück des Einzelnen konnte auf diesem Wege mit Erfordernissen der modernen Volkswirtschaft in Einklang gebracht werden. Die Maschinen wurden dabei kennengelernt (ein Modell-Lock kann ein paar hundert verschiedene Teile haben), das Basteln erlernt, die Elektrizität sowie elektromechanische Steueranlagen immer besser verstanden. Das technische Können bei den Erwachsenen und Jugendlichen konnte man leicht und erfolgreich beim Spiel verbreiten.

So also z. B. im Nachbarland Polen wurde dies aufmerksam beobachtet: Die Deutschen haben den Krieg verloren und nun gewinnen sie den Frieden!

Ein Presse-Berichterstatter aus der VR Polen in der DDR bemerkte, dass zwischen dem Niveau der Kulturtechniken in Polen und Deutschland immer noch eine schwer überwindbare Kluft bestehe. Er bemerkte beißend dabei: "Soll es nur ein Spaß sein? Als ich in der Warteschlange für zusätzliche Schienen und Übergänge vor dem am besten ausgestatteten Pinder-Mechaniker-Laden in Leipzig stand, wunderte ich mich über unsere Probleme der Förderung des technischen Könnens, die immer noch in den theoretischen Erörterungen, an der Grenze der Philosophie stecken.“

PIKO – hobby nie tylko dla młodzieży, „Dziennik Łódzki“, nr 14/1960, 17 Jan. 1960, S. 4

Vor dem Hintergrund entschied sich der polnische kommunistische Anführer Gomulka eine große Beratung, unter Teilnahme der Professoren und Ingenieuren, einzurufen. Erörtert wurden viele wichtigen Fragen, dann aber… Keine Entscheidungen zur Förderung des technischen Fortschritts getroffen. Der erfolgte allerdings in Polen seit den ersten Nachkriegsjahren, und insbesondere seit 1956, so oder so. Nur ein Beispiel dafür: der Großrechner Odra 1305, 1971 entworfen.

Wenn man aber nach Ostdeutschland oder Tschechoslowakei blickte, da wurden in den Kreisen der polnischen Intelligenzia derartige Bemerkungen wie oben herangeführt, gemacht. Wenn sogar die wenigen polnischen Jungen, die Kinder der technischen Oberschicht des Landes, die durch Vater oder einen großzügigen Onkel mit der Modelleisenbahnanlage beschert wurden, eine andere Meinung zu diesem Thema äußerten: Was die unseren Leute im Bauwesen erreicht haben ist schon was, aber das ist primaloh!

Im Dezember 1959 es wurde nötig vor den Läden, die elektrischen Modelleisenbahnen verkauften, lange in Warteschlangen stehen

In diesen Warteschlangen gab es viele Diskussionen über das Haupterholungsgeschäft Ostdeutschlands, zu welchem die Miniaturmodelle der wahren Züge und Eisenbahnlinien wurden, die (oft auf die unbestimmte Zeit) in jeder dritten Wohnung (oder im Keller oder Scheune) aufgestellt wurden. Die Vor- und Nachteile der PIKO-Systeme (H0, Maßstab 1:87, auch A-Gleis genannt) und G (Maßstab 1:25, auch als G-Gleis bekannt) wurden bei dem sehr belebten und nicht einmal sogar höchst bemerkenswerten (manchmal sprachen sich die zehnjährigen Knaben wie Fachleute aus) Meinungsaustausch besonders oft berücksichtigt. Das H0-System wurde angenommen u. a. um die Ausfuhren der Modellbauindustrie zu erleichtern.

Was davon übrig ist: Märklin, PIKO sowie die außergewöhnlich starke Position der deutschen Kleinmaschinen- und Modellbauindustrie

Die PIKO-Werke sind einer der größten Hersteller von Spielzeug-Bahnen in der Welt von heute. In dem Familienunternehmen in Thüringen (und in China) hatte man einst die Idee, relativ günstige Einsteiger-Sets für junge Modellbahnliebhaber anzubieten, und diese glänzende Idee aus der Deutschen Demokratischen Republik blieb unverändert. Diese Möglichkeit ist jetzt auch in den USA und vielen anderen Ländern verfügbar. Das H0-System wurde übernommen und soll in drei Varianten unterteilt werden: Standard, Expert, Classic. Die Expert-Klasse bietet viele Robotereigenschaften von miniaturisierten Zügen, unjd preiswert dazu. Ganz nach der guten Tradition der DDR-Industrie! Die Classic-Linie steht für höchste Präzision und ausgefeilte Motorentechnologie. Zwei andere Systeme: TT und N (oder: NN) sind ebenfalls verfügbar, jedoch hauptsächlich in Europa.

Auch Märklin, ein viel älteres Unternehmen aus dem ehemaligen Westdeutschland, ist ein sehr wichtiger Spieler in diesem Industriezweig. Das Unternehmen produziert z. B. hochentwickelte Dampfantriebe für reiche, hauptsächlich erwachsene Eisenbahnmodell-Begeisterte.

Alle diese Produkte des deutschen Fleißes und der Leistungsfähigkeit sagen etwas anderes aus, als es heutzutage behauptet wird

Erstens ist es nicht das politische System, sondern das Niveau des Personals der Führungskräfte, das eine entscheidende Rolle für die Entwicklung der Volkswirtschaft spielt. Zweitens sind die Deutschen keine blutdürstigen Barbaren. Die Deutschen haben alle nur erdenkliche Maschinen gebaut, um die Lebensnotwendigkeiten reibungslos zu besorgen. 

Auch die gutes Zeug schaffende Hochkultur des deutschen Volkes, in der alle Angestellten ermutigt werden, mit ihren Mitarbeitern in Kontakt zu treten, gut und voll Mitgefühl für sie zu sein, ist unglaublich effizient, weil die Deutschen und Österreicher stets als eine Mannschaft, und nicht nur als Einzelpersonen arbeiten. Organisationen mit einer so hohen Arbeitskultur ermutigen die Mitglieder, ihr volles Potenzial auszuschöpfen, was zu hoher Motivation, Zufriedenheit, Produktionsqualität und Umsatzwachstum führt.
 

Das deutsche Schönheitsgefühl: eine alte DDR-Lokomotive vor den PIKO-Werken aufgestellt. Durchaus lobenswert! Ein Vorbild für ganz Europa. Bilderquelle: ibidem.

Leider wurde dieses einzigartige positive Potenzial von Deutschen und Österreichern für Europa und die Welt, für das Gemeinwohl des Abendlandes nie voll ausgenutzt. Nur ein österreichischer Kaiser und nur drei deutsche Kanzler waren sich der Notwendigkeit bewusst, diese österreichisch-deutsche Kultur auszubreiten, indem man gut und mitfühlend für andere europäische Völker ist. Das ist einer der Hauptgründe, warum Europa heute so schwach und erschöpft ist. 

Es ist jedoch unbedingt nötig nach einem gemeinsamen Nenner und Befreiungsschlag zugleich zu suchen, und meinerseits bin ich bereit dies so wie Jozef Mann, polnischer Künstler und Berliner Sänger aus Lemberg, also ein Landsmann meines Großvaters, leidenschaftlich sang, in der Eigenschaft als Publizist, zu tun.